Bir derneği kurarken dikkat edilmesi gereken en önemli hususlardan birisi derneğin zorunlu organlarının ve görevlerinin ne olduğudur. Bu zorunlu organları “Dernek Tüzüğü Nasıl Olmalıdır?” (bağlantı ver) başlıklı yazımı da okuduğunuzda göreceksiniz ki; dernek kurarken gerekli belgeler (bağlantı ver) arasında olan tüzükte ayrıntılı olarak belirtilmesi gereken hususlardan bir tanesidir. Çünkü bu husus 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 72. maddesinde;
Metin notu: Alican Uzun'un Word metni; anlatım sırası korunarak güncellendi
Yazının devamı
“Derneğin zorunlu organları, genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kuruludur.” der. Dolayısıyla bir dernek kurulduğunda öncelikli olarak sahip olacağı organlar genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kuruludur. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 72. maddesinin devamında ise;
“Dernekler zorunlu organları dışında başka organlar da oluşturabilirler. Ancak, bu organlara zorunlu organların görev, yetki ve sorumlulukları devredilemez” der. Bu sebeple kanun, yukarıda sayılan organların kurulması şartıyla, “Dernek Tüzüğü Nasıl Olmalıdır?” (bağlantı ver) başlıklı yazımda da belirttiğim üzere, bu organların dışında da tüzükte görev ve yetkileri ayrıntılı olarak açıklanarak isteğe bağlı başka organlarında kurulabileceğini açıkça anlatır. Lakin her ne kadar zorunlu organların dışında kurmak istediğiniz ve görevlerini ayrıntılı olarak tüzükte yer verdiğiniz organlara, zorunlu organların görev ve yetkilerini devredemezsiniz.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 72. maddesinde de bahsedildiği üzere bir derneğin 3 tane zorunlu organı vardır. Bunlar dernek kurulurken görevleriyle birlikte belirtilmesi ve dernek faaliyetleri esnasında faal olarak çalışması gereken kurullardır. Bu sebeple bu kurulların görev ve yetkileri 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda da ayrı ayrı belirtilmiş, tüzüğe eklenmesi içinde gerekli talimatları açıkça vermiştir.
Dolayısıyla kanunda açıkça anlatılan ve tüzükte zorunlu olarak yer alması gereken kurullardan ilki genel kuruldur. Genel kurul, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 73. maddesine göre; derneğin en yetkili karar organı olup; derneğe kayıtlı üyelerden oluşur. Ayrıca daha önce de bahsettiğim gibi kurulların görev ve yetkilerinden tutunda nasıl toplanması gerekeceğine kadar kanunda yer verilmiştir. Bu sebeple 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 80. maddesinde de genel kurulun görev ve yetkilerinden bahsedilmiştir. Bunlar; üyeliğe kabul ve üyelikten çıkarma hakkında son kararı verir. Dernek organlarını seçer ve derneğin diğer bir organına verilmemiş olan işleri görür. Bunun yanı sıra, derneğin diğer organlarını denetler ve onları haklı sebeplerle her zaman görevden alabilir.
Dernekler açısından diğer bir önemli dernek organımız ise yönetim kuruludur. Yönetim kurulu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 84. maddesine göre beş asil ve beş yedek üyeden az olmamak üzere dernek tüzüğünde belirtilen sayıda üyeden oluşur. Yani kanuna göre en az beş asil ve 5 yedek üye olacak lakin sizler dernek yönetim kurulunuzu bu kanunda belirtilen sayıdan daha fazla belirleyebilirsiniz. Ayrıca 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 85. maddesine göre ise yönetim kurulu derneğin yürütme ve temsil organıdır; bu görevini kanuna ve dernek tüzüğüne uygun olarak yerine getirir. Temsil görevi, yönetim kurulunca, üyelerden birine veya bir üçüncü kişiye verilebilir.
Derneklerin zorunlu organlarından sonuncusu ise denetim kuruludur. Denetim kurulunun da derneğin diğer organları gibi kanunda görev ve yetkileri belirlenmiş olmakla birlikte tüzükte de zorunlu olarak yer verilmesi gerekir. Denetim kurulu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 86. maddesine göre üç asil ve üç yedek üyeden az olmamak üzere dernek tüzüğünde belirtilen sayıda üyeden oluşur. Denetim kurulunda da yönetim kurulundaki gibi üç asil ve üç yedek üyeden az olmamak şartı ile daha fazla üye yer alabilir. Denetim kurulu; denetleme görevini, dernek tüzüğünde belirtilen esas ve usullere göre yapar; denetleme sonuçlarını bir raporla yönetim kuruluna ve genel kurula sunar.
Bir dernekte bulunması gereken bütün zorunlu organlarını ve onların görevlerini “Derneğin Zorunlu Organları ve Görevleri” başlıklı yazımla anlatmış oldum. Eğer dernek kurarken kafanıza takılan ya da ayrıca ilgilenilmesi gereken hususlarınız olduğunu düşünüyorsanız, iletişim bilgilerim ile bana ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar ve güncellik
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut işleminizde güncel mevzuatı ve yetkili kurum açıklamalarını ayrıca kontrol edin.