Dernekler, daha önce de “Dernek Nedir? Dernekleri 5 Maddeyle Açıklamak?” başlıklı yazımda da bahsettiğim gibi; belirli bir ortak amacı olan, kâr amacı gütmeyen, en az 7 kişi ile kurulan, gerçek kişilerin, belirlenmiş bir amaç için bilgi ve birikimlerini birleştirdiği, birleşmenin ise sürekli olduğu tüzel kişiliğe sahip kuruluşlardır. Sivil Toplum Örgütlerinin en önemli kurumlardan biri olan dernekler, tanımında da belirttiğimiz gibi belli bir amaç için bir araya gelen 7 kişi tarafından kurulmaktadır.
Metin notu: Alican Uzun'un Word metni; anlatım sırası korunarak güncellendi
Yazının devamı
Derneklerin nasıl kurulduğunu da “Dernekler Nasıl Kurulur?” başlıklı yazımı okuyarak ayrıntılı olarak bilgi sahibi olabilirsiniz.
Dernekler nasıl kurulur ile ilgili yukarıda da asgari 7 kişi ile kurulduğunu söyleyerek kısa bir bilgi verdim. Fakat derneklerde insanlar belli bir amaç etrafında toplanırken amaçları doğrultusunda olan bütün herkesle bir araya gelemeye bilmektedir. Bu sebeple dernek kurucuları arasında yer almayan lakin kurulduktan sonra da dernek bünyesine, “Derneklere Üye Olmak İçin 10 Neden” başlıklı yazımızda da açıkladığımız 10 farklı sebeple katılan, derneğin amaçları doğrultusunda hareket eden birçok kişi üye olarak yer almaktadır. Peki, bu kişiler derneklere nasıl üye olmaktadır, derneklere üye olmak için hangi şartlar gereklidir?
Öte yandan derneklerin amaçları doğrultusunda yer alan ve almak isteyen herkes gibi; aynı şekilde de üye olduktan sonra derneklerin amaçlarıyla, şahsi amaç ve çıkarları ya da hareketleri ters düşen kişiler, derneklerden nasıl ayrılmaktadır?
Bir diğer taraftan da dernekler de üye olarak bulunan lakin derneğin amaçlarına, çıkarlarına veya dernek kapsamında daha önce de hazırlanan; bizimde sayfamızda örnek olarak eklediğimiz dernek tüzüğüne aykırı olarak hareket eden kişiler hangi şartlar, kurallar ve yöntemle dernek üyeliğinden çıkarılabilir?
İşte derneklere nasıl üye olunur, derneklerden nasıl çıkılır, derneklerden nasıl üye çıkarılır ile ilgili bütün merak ettiğiniz konular Derneklere Nasıl Üye Olunur? başlıklı yazımda anlatıyorum.
Konuya açıklık getirecek olursak derneğe üye olmak için nasıl bir işlem gerekeceğini birkaç adımda anlatabilirim. Öncelikle kanunlardaki özel düzenlemeler hariç, fiil ehliyetine sahip bulunan her gerçek kişi ile tüzel kişiler, derneklere üye olma hakkına sahiptir. Peki, fiil ehliyeti nedir ve fiil ehliyetine sahip olan kişiler kimlerdir? İşte bu sorunun cevabı 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’ndadır. Bu kanuna göre ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan her ergin kişinin fiil ehliyeti vardır. Tabii bu tanım da kanuni olduğu için ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayanlar ile ergin kişiliğin de ne olduğunu da soranlar olabilecektir. Bu sebeple sizlere önce ayırt etme gücü ve kısıtlı olmama diye bahsettiğim durumu daha sonra da ergin kişiliğin ne olduğunu açıklayacağım.
Ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmamak; yaşının küçüklüğü yüzünden veya akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk ve bunlara benzer sebeplerden biriyle akla uygun biçimde davranma yeteneğinden yoksun olmamak ya da bir yıl veya daha uzun süreli özgürlüğü bağlayıcı bir cezaya mahkûm bulunmamaktır.
Ergin olmak ise 18 yaşını doldurmuş olmak veya 18 yaşını doldurmamış olduğu halde evlenmiş olmak ya da 15 yaşını doldurmuş küçüklerin kendi isteği ve velisinin rızasıyla mahkemece ergin kılınmış olmaktır.
Derneklere üye olma hususunda genel durumdan kısaca bahsettikten sonra dernekler kanununca da açıklık getirilmiş birkaç kuraldan size bahsetmek isterim.
İlk olarak, Türk Silahlı Kuvvetleri ve Kolluk Kuvvetleri mensupları ile kamu, kurum ve kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri hakkında özel kanunlarında getirilen kısıtlamalar saklıdır.
Ayrıca 15 yaşını bitiren ayırt etme gücüne sahip küçükler; toplumsal, ruhsal, ahlaki, bedensel ve zihinsel yetenekleri ile spor, eğitim ve öğretim haklarını; sosyal ve kültürel varlıklarını, aile yapısını ve özel yaşantılarını korumak ve geliştirmek amacıyla yasal temsilcilerinin yazılı izni ile çocuk dernekleri kurabilir veya kurulmuş çocuk derneklerine üye olabilirler.
Öte yandan 12 yaşını bitiren küçükler, yasal temsilcilerinin izni ile çocuk derneklerine üye olabilirler ancak yönetim ve denetim kurullarında görev alamazlar.
Çocuk derneklerine 18 yaşından büyükler kurucu veya üye olamazlar.
Kanunda belirtilen hususların dışında ise yine kanunlar kapsamında olacak şekilde her dernek kendi hazırladığı tüzükte üyelik için farklı şartlar belirleyebilir, kanunlar çerçevesinde çeşitli evraklar isteyebilir. Derneklere üye olacak kişiler, derneklerin üyelik şartlarına uygun yazılı olarak başvuruda bulunması gerekir. Ardından sıra derneklerin yönetim kuruluna geçer ve başvuruya müteakiben dernek yönetim kurulu, dernek tüzüğünde yer alan hükümler doğrultusunda üyelik başvurularını en geç 30 gün içerisinde üyeliğe kabul veya red şeklinde karara bağlayarak sonucunu başvuru sahibine bildirmesi gerekmektedir. Bildirilen sonuç kabul edildiğine yönelik ise; müjdemizi isteriz, artık bir derneğe üyesiniz.
İkinci durumumuz ise yukarıda da anlattığımız gibi dernek üyeliğinden nasıl çıkılır, dernekten nasıl istifa edilir, dernekten nasıl çıkılır ile ilgilidir. Öncelikle herkesin bilmesi gereken bir durum vardır ki o da derneğe başta nasıl özgür irademizle, ayırt etme gücüne sahip, kısıtlanmamış, ergin ve fiil ehliyetine sahip olan bireyler olarak kendi isteğimizle üye olduysak; aynı şekilde hiç kimse de üyesi olduğu dernekte üye kalmaya zorlanamaz, üyelikten ayrılmasına da engel olunamaz. Dolayısıyla her üye yazılı olarak bildirmek kaydıyla, dernekten çıkma hakkına sahiptir. Dernek üyeliğinden ayrılma isteğini yazılı olarak yönetim kuruluna bildiren her üye o andan itibaren üyelikten ayrılmış olur. Kaldı ki; dernek yönetim kurulu istifa yazısını almaktan kaçınırsa, üye istifa dilekçesini noter aracılığı ile yönetim kuruluna ulaştırılmasını sağlayarak kesin olarak dernekten ayrıldığını bildirebilir. Dolayısıyla artık üyelikten çıkarak dernekteki üyeliğinize bağlı bütün sorumluluklarınızı bırakmış, hatta kuş kadar rahatlamış da olabilirsiniz.
Üçüncü durumumuz üyelikten çıkarılma ile ilgili olup aslında dernek yöneticilerini daha çok ilgilendirmektedir. Tabii ki çıkarılan üyeleri de ilgilendirmektedir fakat bu sefer dernek kurallarına uymayan, aidatını ödemeyen, görev ve sorumluluklarını yerine getirmeyen, dernek amaç, hedef, misyon ve vizyonuna ters düşen hareketlerde bulunan bu vesileyle de derneğin belki manevi belki de maddi çıkarlarına zarar veren kişilerden bahsetmekteyiz. Dolayısıyla dernekteki işleyişi etkileyebilecek ve dernek yöneticilerini, üyeyi çıkarma fikrine itecek hale getiren bu durum; rahatsızlık duyan dernek yöneticilerini, derneğin işleyişi açısından sorumluluk sahibi olduklarından daha çok ilgilendirmektedir. Zira bu durum dernek tüzüğünde de üyelikten çıkma ve çıkarılma şeklinde oluşturulmuş başlık altındaki kurallar çerçevesinde de açıkça anlatılmış olacaktır. Dernek yöneticileri yani yönetim kurulu, hatta gerekli görülen durumlarda ve üyenin bulunduğu konum ve üstlendiği sorumluluk kapsamında da genel kurul, dernek tüzüğünde açıkça anlatılmış olan kurallar ve ayrıca dernek faaliyeti sürecinde de alınmış olan kararlara aykırı hareket eden veya gereklilikleri sağlamayan üyeleri ortak kararla dernek üyeliğinden çıkarabilir. Fakat böyle bir durumda üyenin de hakları mevcuttur. Bu yüzden üye de haklarına sahip çıkarak, eğer ki haksız bir sebeple üyelikten çıkarıldığını düşünüyorsa üyelikten çıkarılma kararına itiraz edebilir. Üyelikten çıkarılma kararına karşı itirazı genel kurul inceler ve incelemenin sonucunu ve nihai kararı yine genel kurul verir. Son olarak genel kurul tarafından alınan karar da üyenin aleyhine ise bu karar son karardır ve üyenin dernekle olan ilişiği kesilmiş olur.
Böylece “Derneklere Nasıl Üye Olunur?” yazım ile sadece derneklere nasıl üye olunacağını değil derneklerdeki üyelik işlemleriyle ilgili en önemli üç hususu açıklamış oldum. Bu vesileyle derneklere nail üye olunur, derneklerden nasıl çıkılır, üyelikten nasıl çıkılır, dernekten üyeler nasıl çıkartılır gibi sorulara açıklayıcı ve basit bir şekilde anlatmaya çalıştım. Eğer derneklerle ilgili daha çok şey merak ediyorsanız; dernekler nedir, derneklerin amacı nedir, dernekler ne işe yarar, derneklere neden üye olunur, dernekler üye olmak için sebepler nelerdir, dernek nasıl kurulur, örnek dernek tüzüğü nedir gibi soruların cevaplarını arıyorsanız, doğru adrestesiniz ve diğer yazılarımı okuyarak merak ettiğiniz soruları ve daha birçoğunu burada bulabilirsiniz.
Kaynaklar ve güncellik
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut işleminizde güncel mevzuatı ve yetkili kurum açıklamalarını ayrıca kontrol edin.