Dernek kurmak çok zor olmasa da aslında herkes için kısa bir yazıyla anlatılacak kadar da kolay olmayabilir. Fakat, bloğumda dernekler hakkındaki tüm yazılarımı yönlendirmelerimle birlikte takip ederseniz; “Dernek Nedir? Dernekleri 5 Maddeyle Açıklamak” başlıklı yazımla derneklerin amaçlarını, “Derneklere Nasıl Üye Olunur?” başlıklı yazımla istediğiniz derneğe nasıl üye olabileceğinizi, “Derneklere Üye Olmak İçin 10 Neden” başlıklı yazımla üye olmak için sebepleri, “Dernekler Nasıl Kurulur?” başlıklı yazımla derneklerin nasıl kurulduğunu öğrenir, daha birçok şeyi bundan sonraki yazılarımı da takip ederek dernekçilik yolunda emin adımlarla ilerleyebilirsiniz.
Metin notu: Alican Uzun'un Word metni; anlatım sırası korunarak güncellendi
Yazının devamı
“Dernekler Nasıl Kurulur?” başlıklı yazımda derneklerin nasıl kurulduğunu, kanuni gerekliliklerini ve dernek kurulurken izlemeniz gereken adımlardan bahsettim. Burada ise dernekler kurulurken gerekli olan belgelerin ne işe yarayacağını, neden istendiğini ve nasıl doldurmanız gerektiğinden bahsedeceğim. Ek olarak da bunları anlatırken belgeleri hem yazının içinde kullanacağım hem de isteyenlere yardımcı olarak belgeleri mail yoluyla da ileteceğim. Şimdi sırasıyla başlayalım.
1-) Kuruluş bildirimi formu
Birinci sıradaki evrakımız kuruluş bildirim formudur. Bu form, daha önceki “Dernek Nedir? Dernekleri 5 Maddeyle Açıklamak” başlıklı yazımda da belirttiğim gibi derneğin kurulması için gereken gerçek veya tüzel en az 7 kişinin olması koşulunun gerekli olduğu evraklardan bir tanesidir. Burada derneğin kurulduğu yerin adresi ve 7 kişilik dernek kurucular kurulunun T.C. Kimlik No, iletişim, öğrenim, meslek ve yerleşim yeri gibi bilgileri doldurulur ve imzalanır. Daha sonra da altta görmüş olduğunuz örnek dernekler birimince doldurulacak, dernek başvurusundan sonra dernek tüzel kişiliğinizin oluşumundan sonra sahip olacağınız dernek bilgileriniz mülki amirlik tarafından doldurulacaktır.
2-)** **Dernek tüzüğü
Dernek tüzüğü bir derneğin faal olduğu süre boyunca bütün organları ve üyeleri kapsamında, kanunlar çerçevesinde hazırlanmış kurallar bütünüdür. Dolayısıyla Dernek tüzüğünüz, T.C. İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü tarafından örnek olarak hazırlanmış tüzüğü göz önünde bulundurarak, yapacağınız faaliyetler, oluşturacağınız ekip, dernek organları, üyeliğe kabul, üyelikten istifa, üyelikten çıkarılma gibi “Dernek Tüzüğü Nasıl Olmalıdır?” başlıklı yazımızda daha ayrıntılı olarak anlattığım, birçok alt başlığın daha sonraki işlemlerinizde karşınıza problem olarak çıkmaması için özenle, düşünülerek hazırlanması gerekmektedir. Bu konuda yeterli bir bilgiye sahip değilseniz; öncelikle “Dernek Tüzüğü Nasıl Olmalıdır?” başlıklı yazımı okuyabilir, sonrasında dernek hakkında kafanıza takılan herhangi bir konuyu danışmak için iletişim bilgilerim vasıtasıyla şahsıma da ulaşabilirsiniz.
Dernek kurmak için gerekli belgelerden olan, dernek tüzüğümüzün öneminden bahsettim. Şimdi gelelim, nasıl teslim etmeniz gerektiğine… Dernek tüzüğünü anlattığım bütün kurallara uygun bir şekilde hazırladıktan sonra 2 adet nüsha alıyorsunuz. Hazırladığınız bu nüshaların her sayfasını, 7 kişilik kurucular kurulunun her birisi tek tek isim, soy isim yazarak imzalayıp dernekler birimine verilecek olan dernek kurmak için gerekli belgelerin arasına ekleyeceksiniz.
3-) Dernek kurucuları arasında tüzel kişiliklerin bulunması halinde; bu tüzel kişilerin unvanı, yerleşim yeri ve kuruluş belgesi ile tüzel kişiliklerin organları tarafından yetkilendirilen gerçek kişi de belirtilmek kaydıyla bu konuda alınmış kararın fotokopisi
5253 sayılı Dernekler Kanunu üçüncü maddesinde;
“Fiil ehliyetine sahip gerçek veya tüzel kişiler, önceden izin almaksızın dernek kurma hakkına sahiptir.” der. Fakat bu durum dernekler birimince istenilen dernek kurmak için gerekli olan belgelerden, eğer ki kurucular arasında tüzel kişiliğe sahip olan yani devlet birimlerinde çalışan herhangi bir kişi varsa, izin belgesi için istisna oluşturmaktadır. Çünkü 5253 sayılı Dernekler Kanunu üçüncü maddesinin devamında;
“Ancak, Türk Silahlı Kuvvetleri ve kolluk kuvvetleri mensupları ile kamu kurum ve kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri hakkında özel kanunlarında getirilen kısıtlamalar saklıdır.” yazar. Dolayısıyla dernek kuruluşu esnasında kurucular kurulunda, 5253 sayılı Dernekler Kanunu üçüncü maddesinde bahsedilen memur statüsündeki görevliler varsa bu görevlilerin kurucular kurulunda yer alabilmesi için bağlı olduğu birimlerden gerekli izinleri aldığını dernekler birimine göstermesi gereklidir. Bu sebeple eğer böyle bir statüye sahipseniz ama bir dernek kurmak istiyorsanız; izin belgenizi önceden hazırlamanız gerekmektedir.
4-) Kurucular arasında yabancı dernek veya dernek ve vakıf dışında kâr amacı gütmeyen kuruluşlar bulunması halinde, bu tüzel kişilerin derneklere kurucu olabilmesine dair İçişleri Bakanlığı’nca izin verildiğini belirten dernek kurucuları tarafından imzalanmış yazılı beyan
5253 sayılı Dernekler Kanunu beşinci maddesinde;
“Yabancı dernekler, Dışişleri Bakanlığı’nın görüşü alınmak suretiyle İçişleri Bakanlığı’nın izniyle Türkiye'de faaliyette veya işbirliğinde bulunabilir, temsilcilik veya şube açabilir, dernek veya üst kuruluş kurabilir veya kurulmuş dernek veya üst kuruluşlara katılabilirler.” der. Aslında bu kanun da dernek kurmak için gerekli belgelerden olan memur statüsünde bulunan görevlilerin alması gereken izinle benzerlik göstermektedir. Bu sebeple daha önce “Sorularla Dernek Üyeliği” başlıklı yazımda da bahsettiğim gibi yabancı dernek veya kuruluşlar Türkiye’de faaliyet gösterebilmeleri için T.C. İçişleri Bakanlığının izni ile işlem yapabilir. Bu sebeple dernek kurarken de T.C. İçişleri Bakanlığı’nın izin verdiğine dair alınan belgeyi dernekler birimine dernek kurmak için gerekli diğer belgelerle birlikte teslim etmeniz gerekmektedir.
5-) Kurucular arasında yabancı uyruklular varsa, bunların Türkiye'de yerleşme hakkına sahip olduklarını gösterir belgelerin fotokopileri
4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 93. maddesinde;
Türkiye'de yerleşme hakkına sahip olan yabancı gerçek kişiler, dernek kurabilirler veya kurulmuş derneklere üye olabilirler.
Onursal üyelik için bu koşul aranmaz, hükmü bulunmaktadır.
Bu kapsamda, yabancı bir ülke vatandaşının Türkiye'de bir derneğe üye olabilmesi için Türkiye'de ikamet etme hakkı elde etmiş olması gerekmektedir. Dolayısıyla bu hakkı elde eden kişiler dernek kurmak istediklerinde, dernek başvurusu yaparlarken Türkiye’de ikamet edebilme hakkına sahip olduklarını kanıtlar belgelerin fotokopilerini, dernek kurarken gerekli belgelerin arasına ekleyerek dernekler birimine teslim etmelidirler.
Böylece yurt dışında bulunan Türk vatandaşlarının aynı zamanda başka bir ülkenin de vatandaşı olmaları durumunda; Türkiye'de dernek kurmaları veya derneklere üye olmalarında, “Sorularla Dernek Üyeliği” başlıklı yazımda da bahsettiğim üzere herhangi bir engel bulunmamaktadır.
6-) Yazışma ve tebligatı almaya yetkili kişi veya kişilerin adı, soyadı, yerleşim yerlerini ve imzalarını belirten liste
Dernek kurulurken veya kurulduktan sonra dernekler birimi ile olabilecek bütün yazışma ve haberleşmeleri dernek adına yapacak ve mülki amirlik tarafından yapılan bütün duyuruları, dernek adına yapılması gereken bilgilendirmelerin hepsini, yapmaya yetkili kılınacak, dernek kurulurken kurucular kurulu tarafından belirlenmiş; daha sonrasında dernek tarafından değiştirilebilecek bir kişiyi ya da kişileri dilekçe şeklinde dernekler birimine dernek kurmak için gereken belgeler ile birlikte teslim etmeniz gerekir.
7-) Dernek merkezinin (ikâmetgah) tapu kütüğünde mesken olarak gösterilen yerlerde bulunacak olması halinde kat malikleri kurulunun oybirliği ile alacağı karar örneği (muvafakatname)
Dernek kurarken derneğin kurulabileceği bir yerleşim yeri göstermeniz gerekmektedir. Yani derneğin bir adresi olmalıdır. Fakat bu adres eğer ki tapu kütüğünde mesken olarak gösterilen yerlerden birinde bulunacak ise kat malikleri kurulunun oybirliği ile alacağı kararın örneğini dernekler birimine teslim etmeniz gerekmektedir. Burada bahsedilen tapu kütüğündeki meskenden kasıt günlük yaşantımızda oturduğumuz binalardır. Eğer ki bu binalardan birinde boşta bulunan bir adresi, daireyi dernek adresi olarak gösterecekseniz; orada oturan diğer sakinlerinde oybirliğiyle, dernek kurulmasına müsaade gösterdiğine dair alınmış kararı dernekler birimine teslim etmeniz gereklidir.
Öte yandan dernek adresi olarak gösterdiğiniz yer böyle bir mesken mahalde bulunmamakta ise adres yerinin maliki tarafından alacağınız bir muvakatnameyi; yani dernek kurmak ve dernek adına göstereceğiniz adresin kullanımına müsaade ettiğine dair izin belgesini, dernek kurmak için gereken belgeler arasına ekleyip dernekler birimine teslim etmeniz gerekmektedir.
Kaynaklar ve güncellik
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut işleminizde güncel mevzuatı ve yetkili kurum açıklamalarını ayrıca kontrol edin.